Audiofreaks, Audio, Hifi, Luidsprekers, Buizen

Hifi Hardware => Buizen en Triode => Topic gestart door: Raaf op 19 mei 2017, 14:27:23

Titel: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 19 mei 2017, 14:27:23
(https://s5.postimg.org/btmqtzbxj/el3n_pp_working.jpg)

(https://s5.postimg.org/50mdxpl47/el3n_pp_inside.jpg)

Hij is operationele staat , mijn EL3N push-pull versterker .
Ik ben nog niet klaar met finetunen maar het klinkt al heel behoorlijk .
De EL3N dissiperen 7,5 watt bij 245 volt anode spanning , stroom ingesteld met negatief op het rooster .
Triode geschakeld op een 10K pp ugt
Stuurbuisjes : ECC81 die presteren op dit moment het best .

De EL3N is wel wat anders dan een EL84, klinkt wat losser, vloeiender met een pakkend mid-hoog.
De voeding is een beetje experimenteel met 2 bescheiden smoorspoelen per kanaal van 6 H , helemaal bromloos is het nog niet .
Nog wel een en ander te doen dus .

edit :6 H ipv 6 mH
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Tube164 op 19 mei 2017, 15:58:31
Het is niet goed te zien op de foto's, staan de kernen van de uitgangstrafo's in lijn met de voedingstrafo?
Dat zou brom kunnen veroorzaken.
EL3 en ook hun opvolger de EL11 met zelfde specificaties maar andere voet, zijn goed klinkende buizen!
Ook de wat zwaardere EL12.
Is de schakeling die je gebruikt hebt het zelfde als voor de EL84? Met uitzondering dat deze buizen in triode staan.

Succes verder met dit project.

Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 19 mei 2017, 17:02:26
Nee hoor de kernen staan haaks op elkaar en minutieus in positie gezet zodat daar geen brom vandaan komt .
De brom komt uit de voeding, die is niet helemaal je-dat , heeft bovendien een lichte overshoot .
Ik heb er gewoon te weinig smoorspoel capaciteit ingezet , slechts 6 H per kanaal.
Nuja gelukkig is ook dit een testopstelling , ik heb nog een 5 H olie gekoelde Partrige smoor liggen, die zal ik eerst na de GZ32 moeten plaatsen en daarna pas opsplitsen .

De schakeling is idd dezelfde als van de EL84, spanningen zijn wel een stuk lager , de EL3N mag max 250 volt hebben .
Dat heeft weer als gevolg dat ik de ECC81 niet eenvoudig lekker stroom kan laten trekken.

Er is nog wat werk aan de winkel  ;)
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 19 mei 2017, 19:30:42
Na een telefonisch consult de voedingsspanning op 300 volt gezet .
En jawel hoor die ouwe  PTT-ers gaan zingen , je moet ze gewoon een beetje achter hun vodden zitten dan gebeurt er echt wel wat moois ;)
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: KT88 op 19 mei 2017, 20:16:56
OK dan!  Leuk, dit project!  8)
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 19 mei 2017, 23:20:01
Ja KT , geen verkeerde buisjes.
Ik heb er ook nog maar een 3e smoorspoel bijgeplaatst , nuja die komt als eerste en daarna opsplitsing naar 1 smoor per kanaal , totaal 3 dus .
Voeding is nu stabiel, geen overshoot meer en stil en dat luistert toch wel een stuk aangenamer .
Ik zal volgende week eens betere foto's en een schema plaatsen .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Kobasa op 21 mei 2017, 14:31:29
Ben benieuwd hoe de frequentiebandbreedte is met je "nieuwe" buis.
Wat heb je ingeleverd aan bandbreedte of, en dat kan ook nog, loop je met het buizenontwerp ook nog tegen andere tekortkomingen aan?
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 21 mei 2017, 21:11:09
Bandbreedte ? geen idee, ik mis niets , nuja er mag wel iets meer laag bij .
De 6587 zijn erg ongelijk qua emissie per triode dus die laat ik eruit .
De ECC81 is best lekker als stuurbuis maar ook de 6211 presteert goed .

Wat het verschil tussen EL84 en EL3N betreft , om te beginnen is de opbouw van de 2 versterkers verschillend dus moeilijk 1 op1 te vergelijken .
Ik vind de 3 bij sommige nummers meer betrokkenheid geven maar andere nummers vond ik dan weer beter klinken op de 84 .
De 84 geeft over het geheel meer iets detail is mijn mening op dit moment .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Kobasa op 21 mei 2017, 22:47:24
Bandbreedte ? geen idee, ik mis niets , nuja er mag wel iets meer laag bij .
De 6587 zijn erg ongelijk qua emissie per triode dus die laat ik eruit .
De ECC81 is best lekker als stuurbuis maar ook de 6211 presteert goed .

Wat het verschil tussen EL84 en EL3N betreft , om te beginnen is de opbouw van de 2 versterkers verschillend dus moeilijk 1 op1 te vergelijken .
Ik vind de 3 bij sommige nummers meer betrokkenheid geven maar andere nummers vond ik dan weer beter klinken op de 84 .
De 84 geeft over het geheel meer iets detail is mijn mening op dit moment .

Je weet natuurlijk niet of je iets mist......

Het is maar een simpele check maar zeker een nutige.
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 22 mei 2017, 19:08:45
Ik had bij de opbouw zeer consequent gekozen voor 1 aardpunt .
Dat is toch niet de weg, heb dat net veranderd naar 3 aardpunten :
1  aardpunt aan chassis voor de voeding en gloei-ontbrom weerstanden .
2 , links en rechts, aardpunten voor de versterker trappen met daarbij de laatste voeding condensatoren .
     ieder aan het chassis bij de ingang pluggen .
De kanaal scheiding is beter en het klinkt nu meer als de EL84 versterker die 2 aardpunten had met slechts 1 aan het chassis .

Ik had het bij de bouw van de EL84 versterker al eens verzucht  "met de aarding maak of breek je een buizenversterker"
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 23 mei 2017, 20:23:51
Dat gaat hier erg de goede kant op .........
De PTT-ers staan 7,5 watt te verstoken bij 270 volt
Dat in combinatie met de veranderde massa geeft een zeer mooi resultaat .
Ik durf te beweren dat de versterker nu beter klinkt dan de vorige .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Kobasa op 29 mei 2017, 20:57:04
Dat gaat hier erg de goede kant op .........
De PTT-ers staan 7,5 watt te verstoken bij 270 volt
Dat in combinatie met de veranderde massa geeft een zeer mooi resultaat .
Ik durf te beweren dat de versterker nu beter klinkt dan de vorige .

Klopt het dat ik ergens onderin de foto in je post een selenium gelijkrichter zie?

Indien JA, weg halen die onzin. Vervang het door een snelle gelijkrichtdiode met eigenschappen als de onvolprezen byv26 (a, b, c, d, e afhankelijke welke spanning je wilt) Vast dat er tegenwoordig nog betere diodes zijn.
Je wilt een gelijkrichter die ook ongewenst hoogfrequent rootzooi gelijkricht zodat je die niet door je hele versterker schakeling rond hoort zingen. Een gelijkrichter met een lage impedantie/spanningsval.

Ik zal wel weer tegen een paaltje trappen voor velen hier maar als je vooruit wilt komen is dat wel een serieus punt van overweging.
Btw simuleer je schakeling in de Duncan "app." Anders ben je zo wie zo verkeerd bezig.

 


Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 29 mei 2017, 22:28:20
Auw !

Ja goed gezien een selenium gelijkrichter voor het negatief zoals aanbevolen door de ordening - vd Heide mannen ...... 
De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik op die plek nog geen gewone moderne diode heb toegepast en dus niet kan vergelijken .
Maar na wat aanpassingen in de voeding ( nu weer 1 massa punt ) ben ik zeer tevreden met wat waar ik nu naar luister .
Voedingsspanning 290 volt op de EL3N , komt mooi op , geen overshoot , muisstil en dissipatie 8 watt per buis in triode .
De gelijkrichter is een GZ 32 .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Kobasa op 29 mei 2017, 23:05:02
Auw !

Ja goed gezien een selenium gelijkrichter voor het negatief zoals aanbevolen door de ordening - vd Heide mannen ...... 
De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik op die plek nog geen gewone moderne diode heb toegepast en dus niet kan vergelijken .
Maar na wat aanpassingen in de voeding ( nu weer 1 massa punt ) ben ik zeer tevreden met wat waar ik nu naar luister .
Voedingsspanning 290 volt op de EL3N , komt mooi op , geen overshoot , muisstil en dissipatie 8 watt per buis in triode .
De gelijkrichter is een GZ 32 .

Ik ben meer van wat moet het doen, wat is de beste oplossing. Lijkt heel technisch maar uiteindeljk is er genoeg nuance mogelijk voor fine tuning en persoonlijke voorkeuren. Ik zou dus ook niet snel een buizengelijkrichter  nemen ondanks ik heel graag met buizen werk.
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 13 juni 2017, 20:11:27
Tijd voor een update ,

Ik heb nog wat kleine aanpassingen aan hoofdzakelijk de voeding toegepast
en de EL3N PP versterker is een zeer goed klinkend project geworden .
Diepgang, ballen, zeer gedetailleerd , mooie kanaalscheiding , muisstil .
Duidelijk mooier dan de EL84 PP versterker, ik zou de 3N vloeiender kunnen noemen wat op mijn breedbanders echt heel fraai is .
De bovenkant :
(https://s5.postimg.org/xu33alulf/P1010311.jpg) (https://postimg.org/image/xu33alulf/)

Voor alle duidelijkheid, het gaat hier om een test-opstelling .
Je kan duidelijk zien dat er achteraf nog een smoorspoel bij moest  ;)

De onderkant :
(https://s5.postimg.org/hmwsujnkz/P1010314.jpg) (https://postimg.org/image/hmwsujnkz/)

Het schema :
(https://s5.postimg.org/3qokinrc3/P1010315.jpg) (https://postimg.org/image/3qokinrc3/)

De voedingsspanning op de EL3N is 300 volt, de stroom 0.024 ampère  7,2 Watt dissipatie dus .
De EL3N staan in Triode en geven ongeveer 1 a 1,5 watt nuttig vermogen .
Stuurbuis is de ECC81 van RCA ,
ik heb ook Telefunken maar die vind ik te netjes klinken , Philips is iets te braaf maar de RCA geeft het een geheel klein rauw - ongepolijst randje wat het vloeiende van de EL3N mooi aanvult zonder aan detaillering in te boeten .

Heb er gisteren voor het eerst met Trollensnot in gesmeerd en dat zette de puntjes op de i .
Voorlopig laat ik deze versterker in de huidige staat en ga nu eerst de EL84 PP versterker definitief opbouwen met de Unitran UGT's.
Die mag dan vervolgens bij mijn dochter de Mosfet bak vervangen .


Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Theo van Wermeskerken op 13 juni 2017, 23:53:10
Mooi mooi.

Een opmerking en een vraag : de elko van 100 uf aan de negatief potmeter zal ongetwijfeld andersom gemonteerd zitten
dan op het schema  ;)
Dan een vraag : ik heb je ooit een gevraagd het getekende experiment met de diode in de triode instelling te proberen.
Kun je aangeven wat bij deze buis nu het verschil is als je die diode doorverbindt ?
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 14 juni 2017, 19:45:38
Nou , dat is duidelijk, geen diodes naar g2 bij de EL3N  8)
Ik mis geen dynamiek en de soundstage wordt juist dieper zonder diodes .

Ik was er vanuit gegaan dat dit zonder meer een goede tweak was ongeacht de buis .
Speelt de UGT ook een rol hier ?
Ik heb de diodes bij de EL84 versterker er niet meer uitgehaald ook niet toen de Kobasa UGT's in de plaats van de Unitran's kwamen .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Theo van Wermeskerken op 14 juni 2017, 23:14:43
Het was ook hier een experiment en soms bracht het wat extra's, soms niet.
Het is een beetje een rare tweak die wat extra vermogen oplevert, maar ook de triode instelling wat verandert.
De anode wisselspanning gaat dan enkelvoudig gelijkgericht naar G2.
Ik weet niet eens of er een bestaande naam is voor deze instelling.
Ik heb er niet genoeg mee geexperimenteerd  om te weten of het verschil maakt bij verschillende ugt's.
Als het beter is zonder diodes, gewoon weglaten.

Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 16 juni 2017, 00:01:21
Tjonge , wat klinkt het hier lekker !
Gister was het snot nog niet helemaal gesetteld , maar nu ....... spot on   
OK het is wat behelpen met youtube maarrrr .... https://www.youtube.com/watch?v=y5mcW9dKJBg (https://www.youtube.com/watch?v=y5mcW9dKJBg)
Chris Whitley - As day is long
Als dit nummer slecht klinkt heb je een slechte smaak en/of een kut droevige set  ;)
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: horn op 16 juni 2017, 17:58:22
Ik kies voor de slechte smaak  ;D
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 16 juni 2017, 18:57:29
 ;D
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 2 augustus 2017, 18:31:10
Ik ben heel erg tevreden over deze versterker , durf er eigenlijk bijna niets aan te veranderen omdat het echt heel mooi klinkt .
Het enige wat ik veranderd heb is wat instellingen aan mijn Audiolab M-dac .
Eerder hoorde ik bijna geen verschil tussen de verschillende instel mogelijkheden maar nu is dat overduidelijk zeker als ik via mijn koptelefoon luister .
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 25 augustus 2017, 14:51:34
Het bloed kruipt .........
Toch nog wat tweaken in de voeding , pio erin of eruit , meer of minder elko capaciteit naast de Wima MKP's .
Het zijn subtiele verschillen maar toch .
Om een beetje effectief aan capaciteit te komen zijn elko's de meest effectieve en economische manier maar MKP's klinken natuurlijker vind ik .
Met een mix valt ook goed te leven, de opzet is dan : mkp & pio - L - mkp - L - mkp & elko - R - mkp & pio .

Efin, luistert U maar  ;) https://www.youtube.com/watch?v=J9LgHNf2Qy0
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Be tweeter op 25 augustus 2017, 16:51:41
Die klankverschillen zitten naar mijn idee niet niet zozeer in de condensatoren maar in de schakeling. Ik had pas een oud versterkertje met uitgangselco's onderhanden en daar vielen behoorlijke spanningen over te meten en dat verschilde van elco tot elco. Wanneer zo'n buizeneindtrap door zo'n elco gevoed wordt dan danst de voedingsspanning dus in het ritme van het signaal, de eindtrap heeft waarschijnlijk een lage PSRR en gaat dus deze dans lichtelijk doorgeven in het sgnaal. Iedere condensator met een lage ESR die parallel over de elco's staat werkt dus als een soort hoogdoorlaatfilter voor de signaalstroom en dat kun je dus als een soort myfi tunen.
My two cents.
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 25 augustus 2017, 17:28:00
Tja  je kunt er tot in de eeuwigheid aan tunen , mee dansende voedingsspanning, buisresonanties ....... die EL3N zijn behoorlijk microfonisch

Overigens lees ik op wikipedia dat een hoge ESR bij condensatoren juist niet goed is https://en.wikipedia.org/wiki/Equivalent_series_resistance#Capacitors
Titel: Re: EL3N PP amp
Bericht door: Raaf op 1 oktober 2017, 21:41:08
Gaat hier verder >> http://zelfbouwaudio.nl/forum/viewtopic.php?f=7&t=25611